Pelgrims onderweg naar het Lam van God
Dag 2
De kluizenaars en de matigheid
Met zijn twintig panelen, honderden personages en talrijke symbolische en bijbelse verwijzingen is het Lam Gods een waar artistiek en spiritueel labyrint. Er worden verhalen verteld op verschillende niveaus, en wie het altaarstuk regelmatig bekijkt, ziet telkens weer nieuwe beeldmerken, verbanden en betekenissen. Het begrijpen van de boodschap vraagt om kennis over de Bijbel, heiligenlevens en thema’s uit de klassieke oudheid. Want waarom draagt Jesaja een plantentak? Wie zijn de voorste martelaressen, en wat dragen zij in hun handen? Welke symbolen zijn er verborgen in het vloermotief onder de zangers en muzikanten?
Zo rijk en overdadig als het altaarstuk overkomt op de aanschouwer, zo sober en ingetogen is de groep van ‘heilige kluizenaars’ op het tweede paneel vanaf de rechter onderzijde. Hoewel: wanneer we ons bij hen voegen en goed kijken, zien we dat ook deze groep is geladen met symboliek en betekenis. Vandaag zijn zij onze metgezellen op weg naar het Lam van God.
Psalm 123
Een pelgrimslied
1 Naar U sla ik mijn ogen op, naar U die in de hemel troont.
2 Zoals de ogen van een slaaf de hand van zijn heer volgen,
en de ogen van een slavin de hand van haar meesteres,
zo volgen onze ogen de HEER, onze God, tot Hij ons genadig wil zijn.
3 Wees genadig, HEER, wees ons genadig, wij worden veracht, meer dan te dragen is.
4 Meer dan onze ziel kan dragen raakt ons de achteloze spot, de hoogmoed van onverschilligen.
De kluizenaars en de matigheid
De leefomgeving van de kluizenaars is afgelegen, ver van de bewoonde wereld. Hier leven zij in afzondering, afgeschermd van wereldse verleidingen, om dichter bij God te leven. Op het paneel van de ‘heilige kluizenaars’ zien we dan ook geen stadsgezicht in de verte. Wel een overweldigend groen van bomen en bosschages, en rotspartijen die het landschap weerbarstig maken.
We kunnen God leren kennen uit de natuur, zo beweerde Antonius van Egypte, de kluizenaar en heilige die als monnik vele volgelingen kreeg. Op het paneel voert hij de groep aan, herkenbaar aan het kenmerkende T-kruis op zijn mantel.
Achter aan de groep zien we in heldere kleuren twee vrouwen. De linker is Maria Magdalena, herkenbaar aan de parfumkruik die ze in haar handen draagt. Sinds de 6e eeuw wordt zij geassocieerd met de vrouw die Jezus’ voeten zalfde, maar ook met de boetvaardige zondares uit Lucas 7. Vanwege haar bekering en geestelijke zuivering, belangrijke thema’s in de ascetische traditie, heeft zij een plek tussen de kluizenaars.
Titus 2:11-12
11 Gods genade is openbaar geworden om alle mensen te redden.
12 Ze leert ons dat we goddeloze en wereldse begeerten moeten afwijzen
en bezonnen, rechtvaardig en vroom in deze wereld moeten leven.
Overdenking
Jezus zei in zijn Bergrede, in Matteüs 5:8: Gelukkig de mensen die zuiver van hart zijn, want zij zullen God zien.
Het is Gods eigen goedheid en zijn eigen liefde, die ons voeden en vormen. Daardoor houden we ons bezig met de goede, en niet met de slechte dingen.
Door wie word jij gevoed en gevormd? Maakt het je een beter en geloviger mens? Hoe zoek jij in je leven naar Gods wil?
Gebed
Heer, geef mij de discipline om verleidingen te vermijden. Leer mij uw wil te zoeken. Wilt u mij vormen met uw liefde en goedheid?