Ik kijk de film I was a stranger op een gewone woensdagochtend in een klein filmtheater in Amsterdam, als tweede film. Om te beoordelen of de film geschikt is voor de bioscoop.
De eerste film, niet heel slecht overigens, gaat over het Duits verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarna I was a stranger, het debuut van de Amerikaanse filmmaker Brandt Andersen. Geen idee waar ik aan begin. Een kleine twee uur later zit ik met stomheid geslagen naar het scherm te staren terwijl de aftiteling voorbijtrekt.
Met een enorme knal trekt I was a stranger je de wereld van een Syrische vluchteling in. Opeens ben je staatsvijand, je leven niet zeker, op de vlucht, verstopt in een kofferbak, om maar niet gezien te worden, het land uit, op een veel te klein bootje, met teveel mensen, op een woeste zee, in de hoop opgepikt te worden door een reddingsboot. Een thriller, letterlijk. Maar toch is I was a stranger veel meer dan een thriller over een vrouwelijke arts die voor haar leven moet rennen omdat de slechteriken het op haar gemunt hebben.
Filmmaker Brandt Andersen heeft zijn film op ingenieuze wijze ingedeeld in vijf delen die, min of meer chronologisch, laten zien wat vluchten nu echt betekent. Ieder deel door de ogen van een ander personage.
De arts.
De soldaat.
De smokkelaar.
De dichter.
De kapitein.
De smokkelaar (links) en de dichter (rechts)
En ondanks dat het verhaal van de vlucht doorloopt, is het Andersen gelukt om iedere keer ook een inkijkje te bieden in de levens van de verschillende personages.
Zo is de Syrische soldaat ook de zoon van een vader, heeft de smokkelaar een ziek kind en heeft de Griekse kapitein last van PTSS waar zijn gezin ook onder lijdt. Ze blijken meer te zijn dan alleen goed of slecht, maar zijn net als jij en ik mensen met familie en met een geschiedenis. Wellicht is dat ook de reden dat de film tijdens het toonaangevende filmfestival van Berlijn de Amnesty International Film Prize won. En dan heb ik het nog niet over het verrassende slot van I was a stranger.
Als filmdistributeur vind ik de film zeker bioscoopwaardig. Als mens vind ik de film noodzakelijk.
Ik heb in eerste instantie een wat ouder publiek voor ogen, misschien wat belezen, sowieso geïnteresseerd in het onderwerp. Dan krijg ik het volgende appje:
Dochter van 16 ging zondagavond nietsvermoedend met een vriendinnetje naar de sneakpreview. Grote bak popcorn gekocht, dachten een actiefilm of romcom te krijgen. Maar nee: I was a stranger. Kwam zwaar onder de indruk terug. ‘Pappa, ik kan nooit meer hetzelfde naar vluchtelingen kijken…’
Blijkbaar spreekt de film ook een jongere doelgroep aan. Hoe vet!
Als vader van jongvolwassenen spreek ik regelmatig jonge mensen over dit onderwerp. Vluchtelingen zijn dan snel ‘gelukzoekers’ die huizen afpakken. Niet mensen die wanhopig op zoek zijn naar veiligheid en daar hun leven voor wagen. En neem het ze eens kwalijk met alles wat hierover wordt geroepen in de politiek, nog eens versterkt door social media. Hopelijk draagt deze film eraan bij de mens te zien achter de vluchteling.
Want dat is wat mij betreft de boodschap van deze film: Zie de mens.
Zie de mens achter de vluchteling.
Zie de mens achter de smokkelaar.
Zie de mens achter de zeekapitein.
Achter ieder gezicht gaat een mensenleven schuil, op zoek naar veiligheid.
Net als ik. Net als jij en ik.
Gaat dat zien nu het kan in de bioscoop!